تبلیغات
مجله اینترنتی اسپادان - نگاهی كوتاه به شهرستان اراک

اراك مركز و مهم‌ترین شهرستان استان مركزی است كه از شمال به شهرستان ساوه، از باختر به شهرستان‌های همدان و ملایر، از خاور به محلات، از شمال خاوری به شهرستان های تفرش، آشتیان و قم و از جنوب به شهرستان های خمین و سربند محدود می‌شود. دشت فراهان در بخش قابل توجهی از تاریخ زندیه مركز سپاهیان و چریك های طرفدار زندیه بوده و به همین علت آن‌چه كه بعدها در زمان تاسیس حكومت نوبنیاد قاجاری اهمیت می یابد تامین امنیت این منطقه بوده است لذا در سال 1189 هجری شمسی برحسب تقاضای سپهدار و موافقت فتح‌علی‌شاه تصمیم بر ایجاد یك شهر در محل فعلی شهر اراك گرفته شد و پایه های تشكیل شهرستان اراك شكل گرفت. كشاورزی یكی از رشته‌های مهم اقتصادی شهرستان اراك است كه به علت داشتن خاك خوب، آب كافی و دشت های وسیع از رونق زیادی برخوردار بوده و بسیاری از فرآورده های آن از قبیل گندم، جو، تره بار، انگور، بادام و سیب جنبه صادرات دارند. شهرستان اراك در دهه های گذشته برای جلوگیری از مهاجرت های بی رویه به تهران، تبدیل به یك قطب صنعتی قوی و جاذب نیروی كار شد، به طوری كه اكنون یكی از مراكز مهم صنعتی كشور محسوب می‌شود. آتشكده برزو، عمارت و منزل حسن‌پور و كاروان سرای شاه عباسی اراك مهم‌ترین و معروف‌ترین مكان‌های دیدنی این منطقه را تشكیل می‌دهند.


مشخصات جغرافیایی
اراك از شهرستان های استان مركزی است كه از شمال به شهرستان ساوه، از باختر به شهرستان‌های همدان و ملایر، از خاور به محلات، از شمال خاوری به شهرستان های تفرش، آشتیان و قم و از جنوب به شهرستان های خمین و سربند محدود می‌شود. مركز شهرستان اراك از نظر جغرافیایی بین 49 درجه و 38 دقیقه تا 49 درجه و 46 دقیقه درازای خاوری و 34 درجه و 4 دقیقه تا 34 درجه و 7 دقیقه ی پهنای شمالی و ارتفاع 1750 متری از سطح دریا واقع است. شهرستان اراك از سه بخش وفس، خنداب و مركزی تشكیل شده است. رودخانه های قره‌چای،قره‌كهریز و رود شهراب از مهم ترین رودهای این شهرستان محسوب می شوند.
مسیرهای دسترسی به این منطقه عبارتند از:
راه آسفالته درجه یك اصلی اراك – قم به سمت شمال خاوری به درازای 130 كیلومتر
راه آسفالته درجه یك اصلی اراك – اصفهان به سمت جنوب خاوری به درازای 288 كیلومتركه شهرهای مهمی چون خمینی شهر(61 كیلومتری) و گلپایگان (100 كیلومتری) و نجف آباد در مسیر آن قرار دارند.
راه آسفالته درجه یك اصلی اراكخرم آباد به سمت جنوب باختری به درازای 237 كیلومتر
راه آسفالته فرعی اراكتفرش به سمت شمال خاوری به درازای 85 كیلومتر
وجه تسمیه و پیشینه تاریخی
بررسی‌های تاریخی نشان‌گر آن است كه‌تا پیش‌از پیدایش شهر «سلطان‌آباد»(اراك) در محدوده منطقه جغرافیایی این شهرستان که تا سال 1316«ولایت عراق» نام داشت، با وجود 680 آبادی و حدود پانصد هزار نفر جمعیت، شهر با اهمیتی پدید نیامده است. كمتر از دو قرن پیش در زمان حكومت فتحعلی شاه قاجار ولایت عراق شاهد نا امنی ها و شورش های متعدد اهالی فراهان، گلپایگان و چهار لنگ علیه حكومت قاجار بود. قشون حكومتی به فرماندهی یوسف خان گرجی قلعه «زلف آباد» را كه محل تجمع مخالفین دولت بود با خاك یكسان كرده و جمعیت آن را قلع و قمع و پراكنده ساختند و طرح ایجاد شهر جدیدی را پی ریزی نمودند. بدین منظور در نقطه خوش منظره و با صفایی كه نسبت به منطقه مركزیت و به اطراف و جوانب تسلط داشت و از امكانات ارتباطی و منابع آب و قنوات بهره مند بود، مكان شهر جدید انتخاب شد.
این نقطه كه انتهای محال فراهان بود و سابقا دهی به نام «دسكره» یا «دستجرد» در آن وجود داشت، «سلطان آباد» نام گرفت و كانون مبادلات منطقه شده و جمعیت هشت قلعه موجود در پیرامون به شهر جدید انتقال یافتند. این شهر ابتدا «قلعه سلطان آباد»، سپس «شهر نو» و بعد از آن شهر «سلطان آباد» نام گرفت و در سال 1316 هـ . ش با عبور راه آهن سراسری از كنار آن، به اراك تغییر نام داد. اراك از آغاز ایجاد تاكنون همواره در معرض دگرگونی بوده و تحولات فراوانی یافته است.
این شهر تا اوایل 1270 هـ . ق نقش نظامی داشت و محل سكونت سپهدار عراق بود. اولین نقطه عطف در تحولات «سلطان آباد» زمانی آغاز گشت كه در دوره حكومت میرزا حسن خان، شهر از حالت نظامی خارج و به تدریج كاركرد تجاری و صنعتی یافت و قالی بافی رونق گرفت و زمینه توسعه صنعتی آن نیز فراهم شد. در زمان فتحعلی شاه، مقارن شروع جنگ جهانی اول و فرو پاشی حكومت قاجاریه، قوای روسیه شهر های ساوه، سلطان آباد و مناطق اطراف آن ها را به تصرف در آورند. پس از خاتمه جنگ جهانی اول و تحولات سیاسی كشور، سلطان آباد نیز در معرض دگرگونی های این دوره قرار گرفت. این روند در دهه‌های بعدی نیز ادامه یافت، به طوری كه امروزه شهر اراك به یكی از قطب های صنعتی ایران تبدیل شده است.
مفاخر استان
استان مركزی بلحاظ فرهنگی و مذهبی یكی از مراكز اصلی تربیت و پرورش اندیشمندان ، شعرا ، عرفا ، سیاستمداران و بزرگان مذهب و شیعه محسوب می شود . از مشاهیر و علما دینی و ادب و فرهنگ این سرزمین می توان به امام خمینی ( ره ) بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران ، پروفسور حسابی ، میرزا تقی خان امیر كبیر ، قائم مقام فراهانی ، عباس اقبال آشتیانی نویسنده ، میرزا حسن آشتیانی علمای دینی ، سلمان ساوجی ادیب و شاعر ، ادیب الممالك فراهانی ادیب و شاعر ، میرزا ابوالقاسم قائم مقام از مردان سیاست ، فخر الدین عراقی ، آیت الله العظمی اراكی ( ره) ، ملا احمد نراقی ( ره ) ، ملا مهدی نراقی ( ره ) ، آیت الله حاج آقا محسن عراقی ( ره ) ، آیت الله آقا نورالدین حسینی ( ره ) ، مصدق ، فروغ فرخزاد ، پروین اعتصامی ، ابوعبدالله آبی ، محمد رضا آشتیانی ، محمد علی اراكی ، میرزا سید علی اكبر تفرشی ، میر فیض الله تفرشی ، میر مصطفی حسینی تفرشی ، حویزی ، ابوالقاسم دانش آشتیانی ، محمد رضا درودیان ، هادی دلیجانی ، شیخ محمد راستین ، كربلایی كاظم ساروقی ، آخوند حاج ملا فتحعلی سلطان ، شیخ علی نخستین ، ملا ابوطالب ، ملا محمد علی محلاتی ، میرزا فضل الله نصیر الاسلامی ، محیط فراهانی ، میرزا یوسف مستوفی الممالك ، مشیر الدوله ، حسن ملكی ، علی منصور ، وثوق الدوله ، میرزا حسن خان وزیر نظام ( برادر امیر كبیر ) ، محمد استعلامی ، محمد حسابی ، مصطفی چمران ، ابراهیم دهگان ، مرتضی ذبیحی ، حبیب الله ذوالفنون ، محمد رضا محتاط ، میر اسماعیل میرفخرایی ، دكتر مؤسس نیسانیان ، محمد قریب ابن ساوجی ، بیدل آشتیانی ، هوشنگ ترابی ، بهاء الدین ساوجی ، سلمان ساوجی ، ابوالحسن فراهانی ، میرزا محمد حسن فراهانی ( وفا ) ، محمد علی مردانی ، ابوالحسن ملك ، سید علی نجفی زاده ، نظامی گنجوی ، اویس وفی ، عبدالرحمن بین عیسی همدانی ، نصیراهمدانی ، محمد آستانه ، علی اكبر امینی ، كاظم ایرجی ، اسماعیل تفرشی ، ابوالفضل جلیلی ، صابر رهبر ، علی حاتمی ، فرهاد رستم پور ، غلامرضا رمضانی ، ابوالفضل جلیلی ، آقا علی اكبرخان فراهانی ، بهزاد فراهانی ، آقا غلامحسین فراهانی ، محمود فرهمند ، واروژ كریم مسیحی ، بهروز مبصری ، رضا موسوی زاده ، حاتم عسگری ، فتحعلی واشقانی فراهانی ، احمد بورقانی فراهانی ، ذبیح بهروز ، ابوتراب حلبی ، محمد خرمشاهی ، محمد باقر صدرا ، سعید قاضی سعیدی ، محمد كوهپایه ای ، مرتضی هزاوه ایی ، باقر موسوی ، امیر طوفان ( صمصام الملك )

لطفا هر گونه پیشنهاد یا انتقادی نسبت به این مطلب دارید در بخش نظرات همین پست ما را مطلع سازید .

  • paper | بک لینک | خرید بک لینک