تبلیغات
مجله اینترنتی اسپادان - نگاهی کوتاه به شهرستان بیرجند

نگاهی کوتاه به شهرستان بیرجند

بیرجند و قهستان پیش از اسلام وجود داشته و بنای آن را به سام بننریمان نسبت داده اند. این شهرستان مهم‌ترین منطقه‌ی استان خراسان جنوبی است كهجمعیت آن در سرشماری عمومی نفوس و مسكن 1375؛ 276.813 نفر بوده‌ كه از این شمار 142.134 نفر مرد و 134.679 نفر زن بوده اند. بیرجندی ها مردمی سخت كوش، مهمان نوازو وطن دوست بوده و به سرزمین خود علاقه‌مند هستند. مردم این منطقه زودآشنا، شاد،زود‌رنج و در دوستی استوار و پا برجا هستند. مردم بیرجند از نژاد آریایی و ایرانیهستند‌ كه از دوران باستان در این سرزمین ساكن شده اند. شماری خانوار عرب نیز دربیرجند زندگی می كنند. مردم بیرجند به زبان فارسی و لهجه‌ی بیرجندی سخن می‌گویند. در گفتار آنان واژگان پارسی پیشین شنیده می شود. زبان عربی به طور پراكنده در بینشماری از مردم ناحیه، به ویژه عرب‌ها رواج دارد. بیرجندی ها پیرو دین اسلام و مذهبشیعه جعفری هستند. پیروان اهل تسنن و شماری زرتشتی نیز در بیرجند به سر می برند. باتوجه به شواهد تاریخی‌كه در برخی نقاط پیرامون شهر بیرجند به دست آمده است، وجودزرتشتیان در بیرجند، پیشینه‌ی درازی دارد.
. رقم های پنج ضربی و سه تایی متداول در این منطقه ویژگی خودش را دارد كهدر دیگر نقاط ایران مرسوم نیست قطعات موسیقی سازی ویژه رقص های محلی در این منطقهعبارتند از: اصیل، ناره ناره، فورگی، چنشتی، راست، چغل، چپ، زانو، سر ضرب، بخواب،بلوچی، شیرجه، احوال، اصول، به خاك، چپ و راست.
مکان های دیدنی و تاریخی
مكان های دیدنی وتاریخی این شهرستان را بند عمر شاه‌بیرحند، بند دره بیرجند، آب انبار حاج ملكبیرجند، حمام چهار درخت بیرجند، امام زاده زید بن موسی بیرجند، مسجدجامع بیرجند،سنگ نگاره و نقش كال جنگال بیرجند، سنگ نگاره لاخ مزار بیرجند، آرامگاه سلطانابراهیم رضا بیرجند، ارگ حاجی آباد بیرجند، حسینیه بهرمان بیرجند، حسینیه حاجیهآمنه‌بیرجند، خانه پردلی بیرجند، مسجد جامع هندوان بیرجند، حسینیه آراسته بیرجند،حمام شوکتیه بیرجند، قلعه نهبندان بیرجند، باغ کوشک امیر آبادبیرجند، یخچال شوکتآباد بیرجند، رباط آصف بیرجند، قلعه پایین شهر بیرجند، ارگ کلاه فرنگی بیرجند، خانهآراسته بیرجند، قلعه فورگ بیرجند، بافت تاریخی روستای خوربیرجند، حسینیه و مدرسهنواب بیرجند، مسجد چهار درخت بیرجند، مجموعه باغ و عمارات اکبریه بیرجند، باغ وعمارت رحیم آباد بیرجند، ارگ بهارستان (قلعه خشتی) بیرجند، مصلای بیرجند، مدرسهشوکتیه (حسینیه شوکتیه) بیرجند، آرامگاه ابن حسام خوسفی بیرجند، آرامگاه حسامالدوله بیرجند و خواجه خضر بیرجند تشكیل می دهد.
مشخصاتجغرافیایی
شهر بیرجند، مركز شهرستان بیرجند استان خراسان، به پهنه ایحدود 2 هزار هكتار در جنوب خراسان، در مسیر راه بازرگانی مشهد – زاهدان – پاكستان،در 32 درجه و 53 دقیقه پهنای شمالی و 59 درجه و 13 دقیقه درازای خاوری نسبت بهنیمروز گرینویچ قرار دارد. بلندی شهر بیرجند از سطح دریا، 1480 متر و فاصله هواییآن تا تهران، 791 كیلومتر است. این شهرستان از شمال به شهرستان قاین، از خاور بهافغانستان، از باختر به شهرستان های طبس و فردوس، و از جنوب به شهرستان نهبندانمحدود است. آب و هوای این شهرستان در نواحی جنوبی گرم و خشك و در ناحیه كوهستانیمعتدل است. بیش ترین درجه حرارت در تابستان ها، 40 درجه سانتی گراد می رسد. فصلسرما از آبان ماه آغاز می شود و متوسط حرارت به 10-6 درجه سانتی گراد و حداقل مطلقبه زیر صفر می رسد. راه های دسترسی به این منطقه عبارت اند از:
راه آسفالتهبیرجند – گناباد، به درازای 214 كیلومتر.
راه آسفالته بیرجند- شوسف، به درازای 165 كیلومتر.
راه شنی بیرجند – اسد آباد، به درازای 84 كیلومتر.
راه شنیبیرجند – خوسف، به درازای 42 كیلومتر.
وجه تسمیه و پیشینهتاریخی
نام نخستین بیرجند «كهستان» یا كوهستان بوده، كه عربی آن «قهستان» است، یعنی زمینی كه در آن، كوه بسیار باشد. از آن جا كه این ناحیه دارایجایگاه طبیعی و جغرافیایی ویژه‌ای بوده و كوه های زیادی دارد، به آن كهستان گفتهاند و عرب ها آن را «قهستان» نامیده اند. در بر گزیدن نام بیرجند استدلال ها ودلایل متفاوتی ارایه می‌شود. برخی بر این باورند که واژه بیرجند در اصل «برگند» یا «بركند» و یا به گونه عربی «برجند» بوده است. «بر» به معنی نیم، نصف و «گند» بهمعنی شهر است. بنابراین برگند یا برجند، به معنی نصف شهر است، كه به دلیل كوچكیشهر، آن را برگند گفته اند. اندك اندك برگند به بیرگند و بیرجند تبدیل یافته است. عده ای دیگر نیز واژه بیرجند یا بیرگند را شامل دو پاره بیر، به معنی چاه (در عربی) و گند یا جند، به معنی مكان، محل و شهر در فارسی می دانند، بر این اساس معنی آنشهری است كه دارای چاه و آب باشد. این ناحیه كه محدوده بزرگی از خوسف در باختر، تاطبس مسینا در خاور را شامل می شود، در مسیر راه های ارتباطی مهمی بوده، كه نواحیجنوبی كشور را به هرات، نیشابور و خراسان بزرگ پیوند می داده است. به بیان دیگرناحیه بیرجند در محل برخورد سه ناحیه مهم خراسان بزرگ‌ در شمال، نواحی درونی فلات ونواحی جنوبی ایران در باختر و جنوب باختری، و نواحی سند و سیستان در جنوب خاور بودهاست. بیرجند و قهستان پیش از اسلام وجود داشته و بنای آن را به سام بن نریمان نسبتداده اند. برخی نیز آن را بخشی از قلمرو فریدون، پادشاه پیشدادی می دانند. وجودروستاهایی در این ناحیه چون سلم آباد، فریدون، گیو، و … موید این گفتار است. ناحیهبیرجند در 29 هـ . ق به دست مسلمانان افتاد و تا 259 هـ . ق، از سوی فرستاده گانخلفا اداره می شد. در این سال یعقوب لیث صفاری، به منظور سركوبی عبدالله بن محمد بنصالح سگزی، كه نزد محمد بن طاهر به نیشابور رفته بود، از راه قهستان و قاینات،رهسپار نیشابور شد. وی در سر راه خود، بیرجند و دیگر نقاط قهستان را گشود و حاكمانیبر آن مناطق گمارد. قهستان تا سال 299 هـ . ق، در دست خاندان صفاری سیستان بود. ازاواخر سده پنجم هـ . ق، حسن صباح برای برانگیختن مردم این ناحیه، یك نفر داعی بهنام حسین قاینی را به آن جا فرستاد. دعوت وی كه خود از مردم قهستان بود، با پیروزیرو به رو شد، زیرا مردم بیرجند و پیرامون آن، از حكومت سلجوقیان به تنگ آمده بودند. كار اسماعیلیان در قهستان بالا گرفت و در خاور قهستان موفق به ایجاد یك حكومت محلیشدند. در میانه سده 7 هـ . ق، هلاكوخان مغول به دفع اسماعیلیه برخاست و سپاهیان ویهفتاد قلعه یا دژ اسماعیلیه را در ایالت قهستان گشودند. هر چند نام بیرجند از سده 7هـ . ق مطرح شده، ولی تا دوران صفویه، یعنی سده 10 و 11 هـ . ق، هم چنان قصبه ایبیش نبوده است. از این زمان فصل نوینی در تاریخ این شهر گشوده شده است. در اواخردوران صفوی، بیرجند حاكم نشین ولایت قاینات شده و فرمانروایان آن، در فتنه افغان ولشكركشی های نادر شاه افشار، اهمیت ویژه ای به دست آوردند و مایه رونق و اعتبار شهربیرجند گردیدند. از این پس روز به روز بر پهنه و جمعیت آن افزوده شد و بدین ترتیبعوامل سیاسی، مقدمات ایجاد شهری را در یك محیط جغرافیایی نامساعد فراهم كردند.

  • paper | بک لینک | خرید بک لینک